Stara Neuroshima, nowa mechanika – pierwsze wrażenia z Ostatniej Ery 5E
Po kilku rozegranych sesjach Ostatniej Ery mam już znacznie konkretniejsze zdanie o powrocie Neuroshimy. Największa zmiana jest oczywista od pierwszego rzutu okiem: stara mechanika została zastąpiona systemem opartym na 5E.

Droga do wydania była długa: kampania ruszyła we wrześniu 2024 roku, ufundowała się w sześć godzin i ostatecznie zakończyła z wynikiem 361% celu. Potem przyszło opóźnienie, aż w końcu we wrześniu mogliśmy napisać, że Ostatnia Era trafia do wspierających.
Bałem się, że w praktyce dostaniemy po prostu Dungeons & Dragons z karabinami, ale przy stole to wrażenie dość szybko znika. Teraz, kiedy mam już za sobą kilka sesji, mogę odejść od samego opisu produktu i powiedzieć, jak nowa edycja wypada w praktyce.
To nadal jest Neuroshima
Akcja przesunęła się do 2070 roku. Dawne Stany są jeszcze bardziej podzielone, Moloch nadal naciska z północy, Neodżungla rośnie na południu, a pomiędzy nimi powstają nowe osady, szlaki i lokalne układy sił.

Ten skok czasowy bardzo mi odpowiada. Zamiast po raz kolejny dostawać ten sam opis świata z początku XXI wieku, mamy znajome uniwersum, które zdążyło przeżyć kolejne pięćdziesiąt lat. Nadal rozpoznaję Neuroshimę, ale Mistrz Gry dostaje przestrzeń, żeby opowiadać nowe historie, a nie tylko odtwarzać stare dodatki.
5E przyspiesza grę
Rdzeń jest prosty: k20, modyfikator odpowiedniej Cechy, i jeśli postać jest wyszkolona, to premia z biegłości. Do tego przewaga i utrudnienie. Po kilku sesjach największą zaletą tej zmiany jest dla mnie tempo. Testy są czytelne i zwykle nie trzeba zatrzymywać gry, żeby szukać kolejnego osobnego podsystemu.

Nowe materiały opublikowane po premierze dobrze pokazują też tworzenie postaci. Zamiast starego losowania wartości mamy gotowe zestawy Cech, propozycje dla poszczególnych klas albo zakup punktowy. Każda klasa wymaga odpowiedniego minimum kluczowej Cechy. W praktyce tworzenie bohatera jest przez to znacznie bardziej przewidywalne i łatwiejsze do przeprowadzenia z nowymi graczami.
Ma to oczywiście cenę. Ostatnia Era jest bardziej klasowa i uporządkowana niż stara Neuroshima. Do wyboru mamy sześć podstawowych dróg: Brutala, Cwaniaka, Speca, Twardziela, Złodzieja i Zwiadowcę, każdą z trzema specjalizacjami. Jeśli ktoś uwielbiał bardziej surowy, nieco chaotyczny charakter dawnych zasad, może tę zmianę odczuć mocniej.
Broń i sprzęt robią różnicę
Najważniejsze jest jednak to, co twórcy dołożyli do samego fundamentu 5E. Walka bierze pod uwagę zasięg, osłony, amunicję, tryby ognia i hałas. Dochodzą naprawy, zużycie sprzętu, zapasy i zasady podróży. Dzięki temu po kilku sesjach nie mam poczucia, że gram w fantasy po zmianie nazw przedmiotów.

Szczególnie dobrze działa dla mnie połączenie prostego rzutu k20 z bardziej konkretnymi decyzjami taktycznymi. Sam test jest szybki, ale wcześniej trzeba zdecydować, gdzie się ustawić, czy warto zużyć amunicję, czy sprzęt wytrzyma i jak przygotować się do dalszej drogi.
To właśnie te elementy sprawiają, że Ostatnia Era zaczyna mieć własny charakter. Mechanicznie fundament jest znajomy, ale problemy, które rozwiązuje drużyna, są bardzo neuroshimowe.
Tworzenie postaci jest prostsze
Po kilku sesjach doceniam też to, że nową ekipę znacznie łatwiej wprowadzić do gry. Klasy jasno komunikują rolę postaci, a wspólny mechaniczny język testów pozwala szybciej przejść od tłumaczenia zasad do samej historii.

Nie oznacza to, że postacie są identyczne. Specjalizacje i dodatkowe możliwości zostawiają sporo miejsca na różne buildy, ale całość jest bardziej kontrolowana niż w starym systemie. Dla mnie jest to raczej plus, szczególnie gdy przy stole siedzi ktoś, kto Neuroshimy wcześniej nie znał.
Nowocześniejsze wydanie, trochę mniej starego brudu
Podręcznik jest też produktem znacznie bardziej współczesnym wizualnie: kolorowym, czytelniej złożonym i łatwiejszym w nawigacji. Wcześniejsze wydanie Roku Molocha już pokazało, że klasyczną Neuroshimę można ładnie odświeżyć, ale Ostatnia Era idzie dalej, bo zmienia nie tylko oprawę.

Trochę brakuje mi przy tym charakteru starej „instrukcji wojskowej napisanej na pustkowiach”. To raczej kwestia nostalgii niż realna wada, ale osoby bardzo przywiązane do dawnych podręczników pewnie też ją poczują.
Pierwsze wrażenia po kilku sesjach
Po kilku spotkaniach z Ostatnią Erą jestem do niej nastawiony zdecydowanie lepiej niż po samej zapowiedzi 5E. Nowy system jest szybszy, łatwiejszy do nauczenia i przy stole nie przeszkadza mi tak, jak obawiałem się przed premierą.

Najważniejsze, że Neuroshima nie zniknęła pod mechaniką. Broń palna, osłony, amunicja, wyposażenie, naprawy i sama droga przez pustkowia nadają grze własny rytm. 5E widać, ale nie dominuje ono każdej decyzji.
Nie jest to jednak edycja dla każdego. Kto kochał mechanikę 1.5 właśnie za jej specyfikę, może nie zaakceptować klasowego d20. Jeśli natomiast ktoś najbardziej lubił świat, klimat, humor i brud Neuroshimy, a stare zasady zaczęły mu przeszkadzać, Ostatnia Era jest bardzo sensownym sposobem powrotu.

Na pełną recenzję po długiej kampanii jeszcze przyjdzie czas. Po kilku sesjach mogę jednak powiedzieć, że najważniejszy test nowa edycja zdała: chce mi się wracać na pustkowia i sprawdzać, co jeszcze zmieniło się w Podzielonych Stanach.
Swój egzemplarz Ostatniej Ery możecie kupić w sklepie Portalu za 244,90 zł.


